Dit is waarom je in sommige situaties niet mindful kunt zijn (en wat daar dan voor nodig is)

In sommige, heel alledaagse, situaties kan het gebeuren dat het steeds maar niet lukt om mindful te blijven.

 

Je klapt bijvoorbeeld dicht en krijgt een soort wattenhoofd, of je wordt juist onrustig en je aandacht schiet alle kanten op.

 

In deze blog leg ik je uit hoe dit komt, wat er dan gebeurt, en hoe je hiermee om kunt gaan.

 

Nare dingen horen bij het leven. Bijvoorbeeld een opname in het ziekenhuis, afgewezen worden door iemand waar we van houden, of niet geaccepteerd worden door collega's. Vooral als kind maken we zulke situaties mee. We worden boos weggestuurd als we iets verkeerds hebben gedaan, worden misschien gepest op school, voelen ons afgewezen wanneer een ouder te weinig aandacht voor ons heeft, of krijgen van onze ouders of leraren het gevoel dat we dom of onbelangrijk zijn.

 

Wat er in die situaties gebeurt, is dat ons gevoel van veiligheid wordt aangetast, en dat heeft vèrstrekkende gevolgen, zowel voor ons lichaam als voor onze geest. En niet alleen op het moment zelf: de rest van ons leven kunnen we steeds weer herinnerd worden aan zo'n gebeurtenis, en ons elke keer opnieuw onrustig of geblokkeerd voelen, zonder te begrijpen waarom.

 

Als een situatie onveilig voelt, en we niet fysiek kunnen ontsnappen (bijvoorbeeld in een ziekenhuis, of als we kind zijn), dan ontsnappen we als het ware psychisch aan zo'n situatie. We sluiten ons af voor onze ervaring, totdat we ons weer veilig voelen. Maar daarna zijn we nog niet van de ervaring verlost, want ons lichaam heeft de stressvolle ervaring wel ergens opgeslagen.

 

We zullen dan vroeg of laat de pijn alsnog moeten voelen en verwerken. Anders zal ons lichaam bij elke situatie die lijkt op de nare gebeurtenis opnieuw in de stress schieten, en voorrang geven aan processen waarbij je niet mindful kunt zijn.

 

Die andere processen betreffen niet alleen onze hartslag, ademhaling en spijsvertering. Ook onze aandacht vernauwt zich, wordt schichtig en onrustig, en richt zich vooral op signalen van gevaar of juist veiligheid. Bepaalde gebieden in ons brein worden minder actief, waardoor we ons lichaam niet meer goed voelen en ons bovendien niet volledig bewust zijn van wat er gebeurt: we zijn overgeleverd aan de automatische piloot.

 

En daarom kunnen we in deze toestand dus ook niet mindful zijn. Helaas duurt het vrij lang voordat we vanuit deze toestand weer terug in een veilige toestand komen.

 

Door dit mechanisme zijn sommige mensen het contact met hun lichaam bijna volledig kwijtgeraakt. Heel tragisch, omdat het dan bijna onmogelijk wordt om te voelen wat je wil. 

 

In welke situaties raak jij gespannen, druk of geblokkeerd? Het kan zijn dat je die situaties uit de weg gaat, of dat je je gevoel dempt door bijvoorbeeld alcohol te drinken, veel te kletsen, of met je aandacht in je mobiele telefoon te verdwijnen.

 

Dit zijn manieren om jezelf weer in een veilige toestand te brengen, maar ze brengen helaas weer andere nadelen met zich mee.

 

Het goede nieuws is: je bent niet voor altijd gedoemd om in deze situaties overgeleverd te zijn aan de stressreflex van je lijf en met je aandacht uit het hier-en-nu te raken.

 

Om deze automatische reactie te doorbreken, zijn twee dingen tegelijkertijd nodig: we moeten ons èn veilig voelen, èn bewust opmerken wat we voelen in zulke situaties. De automatische verdedigingsreactie kan dan uitdoven.

 

Dit heet ook wel mindful exposure, en het is waar 'heling' om draait, of dat nu is in coaching of in therapie.

 

Het is geen hocus pocus, het vraagt alleen moed, en het vermogen om gegrond te blijven in een gevoel van veiligheid terwijl je het nare gevoel toelaat. Het werkt enorm bevrijdend: daarna kun je in die situaties veel meer jezelf blijven, aanwezig en aandachtig, en met zelfvertrouwen.

 

Als je heel bedreven bent in mindfulness, kun je mindful exposure overigens ook bij jezelf toepassen.

 

Helaas zijn veel coaches, en ook sommige mindfulnesstrainers, niet op de hoogte van het feit dat we ons volledig veilig moeten voelen om bepaalde pijn te kunnen verwerken, en zodoende te kunnen groeien.

 

Hierdoor kun je het gevoel krijgen dat het aan jou ligt dat je in sommige situaties steeds op een bepaalde manier reageert, terwijl je dat eigenlijk niet wilt. Of dat je geen vooruitgang maakt in je zoektocht naar meer ontspanning.

 

Wanneer je merkt dat je ergens in vastloopt, verspil dan geen kostbare tijd, maar haal de angel uit de oude, pijnlijke en vaak verdrongen ervaring die je in de weg zit. Een paar op mindfulness gebaseerde (natuur)coachingssessies kunnen een wezenlijk verschil maken. Maar zoek wel een coach waarbij je je op je gemak kunt voelen, en schroom anders niet om verder te zoeken!

 

Ken je iemand die wellicht gebaat is bij deze kennis? Deel deze blog dan alsjeblieft!  

 

Literatuur: The Polyvagal Theory, Stephen W. Porges (diverse boeken en artikelen)

Reactie schrijven

Commentaren: 0