Yalom

'Zijn tijd raakt op.'

Het voelt als een klap in mijn gezicht.

Er lag al weken een tijdschrift op me te wachten, op het tafeltje naast de bank. Ik kreeg het van een vriendin, maar had al die tijd andere dingen te doen. Eindelijk sla ik het open. Mijn zoontje doet een middagslaapje en het is zeldzaam rustig in huis. Met een kop thee en open tuindeuren zit ik in de vroege middagzon op de bank. Ik blader gelijk door naar een interview met de alweer 86-jarige beroemde Amerikaanse psychiater Irvin Yalom.

 

Een foto van zijn doorleefde gezicht grijpt mijn aandacht. Oud? Ja. Maar 86? Nee. Ik herinner me de foto die ik van hem ken. De foto die achterop de meeste van zijn boeken staat. Een zwart-witfoto van een man van middelbare leeftijd die zelfverzekerd de lens in kijkt. Hij kwam altijd nogal streng op mij over. Trots, ijdel. Het verbaasde me altijd dat de man die vanaf de achterkant van zijn boeken zo'n kille en hooghartige indruk op me maakte, in diezelfde boeken zoveel doorleefde wijsheid had gestopt. Wijsheid over hoe we betekenisvol kunnen leven, in het licht van het besef dat we dood zullen gaan. Aangrijpende verhalen over zijn patiënten, waarin hij ook wat van zijn eigen zielenroerselen blootgaf.

 

Nu, met mijn kop thee in het zonnetje, kijk ik naar de verschillende foto's van hem in het tijdschrift. Opnieuw bestudeer ik zijn gezicht. Een grijzend ringbaardje, netjes geschoren onder zijn neus ('nog steeds ijdel', hoor ik mijn oordelende zelf roepen). Borstelige wenkbrauwen onder een zomerse hoed. Half dichtgeknepen ogen, want de zon schijnt fel. Zijn irissen bijna zwart. Zijn ene mondhoek 'not amused', zoals op de foto die ik van vroeger ken. De andere mondhoek toont een grijns, alsof zijn hoge leeftijd hem dat nu eindelijk toestaat. Dan, op de laatste foto, staat hij voluit lachend, met zijn vrouw in zijn armen. Mijn verwondering maakt plaats voor blijdschap: eindelijk een foto die overeenkomt met het beeld in mijn hoofd. Een man die weet dat geluk en kracht wortelen in kwetsbaarheid.

 

Ik lees het artikel, waarin hij vertelt over zijn naderende dood. Geen lichtzinnig onderwerp. Iets waar niemand graag bij stil staat. En dat is precies waarom Yalom erover schrijft. Want pas als we min of meer accepteren dat we doodgaan, kunnen we de kracht voelen die ons in staat stelt om ten volle te leven. Zodat we ons niet meer zo bezig houden met dingen die we niet echt belangrijk vinden. Veel mensen die de dood in de ogen hebben gekeken, beamen dit.

 

Ik denk terug aan de tijd dat ik Yaloms boeken las. Toen veegde ik mijn eigen sterfelijkheid ook nog het liefst onder het tapijt. Om er vervolgens regelmatig over te struikelen. Maar mede door het lezen van Yaloms boeken veranderde dat. Zodanig dat ik zelfs besloot om mijn baan op te zeggen om te kunnen ontdekken wat ik echt wilde met mijn leven. Ik heb er geen seconde spijt van gehad. De avontuurlijke zoektocht die volgde, was nodig om uit te kunnen komen bij het prachtige en bevredigende werk dat ik nu doe. Nu, jaren later, maakt mijn eigen sterfelijkheid me niet meer onrustig. In plaats daarvan is het een drijvende kracht geworden die me laat voelen welke kant ik op wil, en die me eraan herinnert om zo veel mogelijk van elk moment te genieten.


En terwijl zijn boeken in mijn boekenkast staan te verstoffen, spreekt Yalom ineens weer tot me. Ik merk het aan de onrust die aan me blijft hangen nadat ik het tijdschrift heb weggelegd. Als ik goed luister, hoor ik Yalom vragen: Hoe zou je nú kunnen leven om straks zo weinig mogelijk spijt te hebben? Al snel antwoordt mijn hart: Ik wil nóg meer van het moment genieten. Ook nu er zorgen zijn over een ziek familielid, mijn to-do lijst weer eens veel te lang is en mijn peuter straks misschien weer zo'n typisch moment van peuterlijke onredelijkheid en gestampvoet heeft, waar ik later met nostalgie naar zal terugverlangen.

 

'De fysieke dood vernietigt ons, maar het idee van de dood kan ons redden'.

Irvin D. Yalom

 

(Geinspireerd? Hier zie je een filmpje van Yalom in levende lijve. Het is de trailer van de documentaire die in 2014 over hem is gemaakt.)

 

Reactie schrijven

Commentaren: 0