Yalom

'Zijn tijd raakt op.'

Het voelt als een klap in mijn gezicht.

Er lag al weken een tijdschrift op me te wachten, op het tafeltje naast de bank. Ik kreeg het van een vriendin, maar had al die tijd andere dingen te doen. Eindelijk sla ik het open. Mijn zoontje doet een middagslaapje en het is zeldzaam rustig in huis. Met een kop thee en open tuindeuren zit ik in de vroege middagzon op de bank. Ik blader gelijk door naar een interview met de alweer 86-jarige beroemde Amerikaanse psychiater Irvin Yalom.

 

Een foto van zijn doorleefde gezicht grijpt mijn aandacht. Oud? Ja. Maar 86? Nee. Ik herinner me de foto die ik van hem ken. De foto die achterop de meeste van zijn boeken staat. Een zwart-witfoto van een man van middelbare leeftijd die zelfverzekerd de lens in kijkt. Hij kwam altijd nogal streng op mij over. Trots, ijdel. Het verbaasde me altijd dat de man die vanaf de achterkant van zijn boeken zo'n kille en hooghartige indruk op me maakte, in diezelfde boeken zoveel doorleefde wijsheid had gestopt. Wijsheid over hoe we betekenisvol kunnen leven, in het licht van het besef dat we dood zullen gaan. Aangrijpende verhalen over zijn patiënten, waarin hij ook wat van zijn eigen zielenroerselen blootgaf.

 

Nu, met mijn kop thee in het zonnetje, kijk ik naar de verschillende foto's van hem in het tijdschrift. Opnieuw bestudeer ik zijn gezicht. Een grijzend ringbaardje, netjes geschoren onder zijn neus ('nog steeds ijdel', hoor ik mijn oordelende zelf roepen). Borstelige wenkbrauwen onder een zomerse hoed. Half dichtgeknepen ogen, want de zon schijnt fel. Zijn irissen bijna zwart. Zijn ene mondhoek 'not amused', zoals op de foto die ik van vroeger ken. De andere mondhoek toont een grijns, alsof zijn hoge leeftijd hem dat nu eindelijk toestaat. Dan, op de laatste foto, staat hij voluit lachend, met zijn vrouw in zijn armen. Mijn verwondering maakt plaats voor blijdschap: eindelijk een foto die overeenkomt met het beeld in mijn hoofd. Een man die weet dat geluk en kracht wortelen in kwetsbaarheid.

 

Ik lees het artikel, waarin hij vertelt over zijn naderende dood. Geen lichtzinnig onderwerp. Iets waar niemand graag bij stil staat. En dat is precies waarom Yalom erover schrijft. Want pas als we min of meer accepteren dat we doodgaan, kunnen we de kracht voelen die ons in staat stelt om ten volle te leven. Zodat we ons niet meer zo bezig houden met dingen die we niet echt belangrijk vinden. Veel mensen die de dood in de ogen hebben gekeken, beamen dit.

 

Ik denk terug aan de tijd dat ik Yaloms boeken las. Toen veegde ik mijn eigen sterfelijkheid ook nog het liefst onder het tapijt. Om er vervolgens regelmatig over te struikelen. Maar mede door het lezen van Yaloms boeken veranderde dat. Zodanig dat ik zelfs besloot om mijn baan op te zeggen om te kunnen ontdekken wat ik echt wilde met mijn leven. Ik heb er geen seconde spijt van gehad. De avontuurlijke zoektocht die volgde, was nodig om uit te kunnen komen bij het prachtige en bevredigende werk dat ik nu doe. Nu, jaren later, maakt mijn eigen sterfelijkheid me niet meer onrustig. In plaats daarvan is het een drijvende kracht geworden die me laat voelen welke kant ik op wil, en die me eraan herinnert om zo veel mogelijk van elk moment te genieten.

 

Maar wat houdt dat nou eigenlijk in, accepteren dat je doodgaat? Al zou je het al willen, hoe doe je dat in vredesnaam? 

 

Gelukkig is het niet zo heftig en groots en zwaar als het klinkt. Maar dat het makkelijk is, zul je me niet horen zeggen. Waar het op neer komt is dat je bereid bent om je te laten leiden door wat je diep van binnen voelt, en vooral bereid bent om de angst die je daarbij tegenkomt, te verdragen. Die angst die je wil beschermen en je vertelt dat er de vreselijkste dingen gebeuren als je je laat leiden door je diepste verlangens. Je zult er op de een of andere manier - door je eigen ervaring en niet door het lezen van een boek of blog - achter moeten komen dat die stem ongelijk heeft. En daar kom je pas achter als je bereid bent om te springen, om los te laten. Om afscheid te nemen van veel dingen waar je je tot nu toe aan hebt vastgeklampt. Aan zekerheid, je status, je ego.

 

Na de eerste vrije val zul je ontdekken hoeveel vangnetten er voor je worden opgehouden, hoeveel vangende armen zich naar je uitstrekken. Ja, het is eng om te springen, maar nee, je gaat niet dood. Maar omdat je bereid was om dood te gaan, heb je het leven en de ultieme vrijheid gekregen. 

 

Het wagen van deze sprong wordt makkelijker naarmate we duidelijker voelen in welke richting we willen springen. Hoe sterker het verlangen dat we voelen, hoe moeilijker het is om bovenop de springplank te blijven wachten. Dat verlangen kan heel sterk worden wanneer je letterlijk de dood in de ogen kijkt, bijvoorbeeld wanneer je ziek wordt. Maar wacht alsjeblieft niet tot dat moment.

Maak er dus werk van om jouw verlangens te leren kennen. Daarover kun je meer lezen in deze blog. 

 

'De fysieke dood vernietigt ons, maar het idee van de dood kan ons redden'.

Irvin D. Yalom

 

(Geïnspireerd? Hier zie je een filmpje van Yalom in levende lijve. Het is de trailer van de documentaire die in 2014 over hem is gemaakt.)

Reactie schrijven

Commentaren: 0